Fragmentacja rejestru spowalnia Windows: mit, który nie chce umrzeć

Skąd wziął się ten mit

Windows 95, 98 i ME naprawdę miały problem z rejestrem: płaskie pliki, które puchły wraz z usuwaniem i dodawaniem kluczy, czytane w całości przy każdym rozruchu, bez dziennika transakcji i bez naprawiania samego siebie. Narzędzia do zagęszczania rejestru z tamtej epoki faktycznie pomagały — to rzadki przypadek, gdy mit o „czyścicielu” wyrósł z realnej wady. Windows NT — a wszystko od 2000 do 11 wywodzi się właśnie z niego — przechowuje rejestr w plikach hive z dziennikiem zapisu z wyprzedzeniem, podzielonych na bloki alokacji, które system sam po sobie odzyskuje. „Defragmentowanie” takiej struktury to naprawianie problemu, którego ta architektura po prostu nie ma.

Marketing nigdy nie nadążył za inżynierią: procent wyglądający jak raport defragmentacji dysku świetnie sprzedaje programy, więc liczbę drukowano długo po tym, jak jej sens wyparował. Współczesne narzędzia pokazujące „fragmentację rejestru” prezentują po prostu luz w pliku hive — wolne miejsce wewnątrz pliku — i przebierają go za proces degradacji. To odpowiednik oceniania bibliotecznej półki po jej pustych szczelinach.

Dlaczego nie może spowolnić współczesnego Windows

Rejestr żyje w pamięci: przy rozruchu jądro ładuje hive'y do puli stronicowanej i każdy kolejny odczyt trafia w RAM, nie na dysk. W takim trybie fizyczne ułożenie pliku hive nie ma żadnego znaczenia — nawet hipotetycznie „pofragmentowany” hive jest czytany raz, sekwencyjnie, przy starcie i potem dysk już go nie dotyka. Spuchnięty rejestr to równie słaba dźwignia: na mocno eksploatowanym systemie z wieloletnim stażem hive'y ważą zwykle kilkadziesiąt megabajtów i Windows odczytuje je w ułamku sekundy. Klucze po odinstalowanych programach dokładają do tej sumy kilobajty i żaden benchmark nigdy nie wykazał przyspieszenia rozruchu po ich usunięciu.

Gdy narzędzie do defragmentacji zgłasza „25% fragmentacji” dla SOFTWARE albo SYSTEM, mierzy nieużywane miejsce w blokach hive — to samo, które alokator rejestru zajmuje i zwalnia, gdy klucze przybywają i znikają. Zagęszczenie zmienia plik na dysku i nic poza tym: te same klucze i tak trafiają do tej samej pamięci. Dlatego żaden producent takich programów nie publikuje pomiarów czasu rozruchu „przed i po” — tylko przerażające procenty.

Co sprawdzić, gdy Windows faktycznie zwalnia

Prawdziwe spowolnienia mają głośne i nudne przyczyny — i na nudne środki reagują. Zanim wpuścisz cokolwiek do rejestru, przejdź po tej liście: w praktyce tłumaczy ona niemal każdy przypadek „Windows zrobił się wolny”. Każdy punkt sprawdza się w kilka minut. I żaden z nich nie zepsuje systemu tak, jak potrafi to edycja rejestru.

• Programy startowe i agenty launcherów: Menedżer zadań → Aplikacje startowe, wyłącz to, czego nie rozpoznajesz lub nie potrzebujesz
• Kondycja i zapełnienie dysku: umierający HDD albo dysk zapełniony ponad 90% ciągnie wszystko w dół — najpierw sprawdź dane SMART
• Zderzenia przy starcie: klienty synchronizacji, skany antywirusowe i indeksowanie ruszające wszystkie naraz
• Przeglądarki otwierające dziesiątki kart i rozszerzeń przy każdym uruchomieniu
• Przygotowana aktualizacja Windows, która dokończy się dopiero przy następnym restarcie

Pytania i odpowiedzi

Przeczytaj także